تاریخ مفصل مشروطیت ایران یا کتاب آرزو

ملتی که به جای گرفتن حق خویشتن، گله‌گزاری و نوحه‌سرایی می‌کند و به جای ابراز شجاعت و شهامت، ناله و زاری را مفید می‌داند و جای مشت و ابراز قدرت، دست توکل به زانو گره می‌نماید آنچه بر سر او می‌رود روا و فرمان روزگار است. برای آنکه شاید براین روش ناپسند تاخت آورده شود و باشد روزی موجب هجوم عام گردد و این سستی از میان برود، به منظور آنکه هر که چنانچه هست شناخته آید و با قید آنکه روز رسیدگی و به حساب ستم‌کاران کلیه‌ی بیچارگان و بی‌گناهان از تطاول مصون آید، به این آرزو نام کتاب را کتاب آرزو نهادم و بر آن رنگی تازده زدم و محکمه‌ای عالی در عالم خیال ایجاد نمودم و یقین دارم روزی نزدیک، ستم‌کاران آن جای خواهد افتاد و کاخ ستم‌گری را قدرت بی‌گناهای و حقانیت در هم شکسته و خراب خواهد نمود. روز و تاریخ تشکیل محکمه را نمی‌دانم ولی به ایجاد آن اطمینان دارم. اگر به این زودی‌ها نباشد، به آن دیری و دوری هم که گناه‌کاران می‌انگارند نخواهد بود. از خوانندگان می‌خواهم در چنان روزی کتاب آرزو و نویسنده‌ی آن را به نیکی یاد کنند، اگر چه آن آرزو خاک شده باشد.